Als je de jeugd vraagt wat een zeis is, zullen de meeste daar geen passend antwoord op kunnen geven. Toch wordt dit eeuwenoude landbouwgereedschap nog steeds gebruikt. In deze blog vertellen we meer over de geschiedenis van de zeis, wie hem gebruikten én hoe hij nog steeds toegepast wordt.
Wat is een zeis?
Een zeis is een lang, gebogen snijblad dat aan een lange houten steel bevestigd is. Aan die steel zit vaak een kort handvat halverwege, zodat je het werktuig met twee handen kunt bedienen. De zeis is ontworpen om gras, granen of onkruid op een efficiënte manier te maaien door een zwaaiende beweging te maken vlak boven de grond.
Oorsprong en geschiedenis van de zeis
De geschiedenis van de zeis gaat terug tot in de Oudheid. De Romeinen gebruikten al vroege varianten van dit gereedschap, maar de zeis zoals we die vandaag kennen werd vooral in de middeleeuwen populair in Europa. Het bleek namelijk een sneller en effectiever alternatief voor de sikkel, vooral op grotere velden.
Met name in de 16e tot en met de 19e eeuw werd de zeis onmisbaar voor boeren in Europa. Toen machines als de maaibalk en later de maaidorser hun intrede deden, verdween de zeis langzaam van het toneel als hét primaire maai-instrument. Toch bleef hij in gebruik op plekken waar machines niet praktisch zijn, zoals bergweiden of kleine stukken grond.
Wie gebruikten de zeis?
- Boeren: Tot ver in de 20e eeuw gebruikten Europese boeren dagelijks de zeis om gras en graan te oogsten.
- Dagloners en landarbeiders: In dienst van landheren of boeren werkten zij soms hele dagen met de zeis, vooral tijdens de oogsttijd.
- Gemeentewerkers: Ook gemeentewerkers gebruikten (en gebruiken soms nog steeds) de zeis voor het maaien van bermen, slootkanten en moeilijk bereikbare plekken.
- Hobbyisten en ecologische tuinders: Tegenwoordig is de zeis populair bij mensen die bewust kiezen voor stille, duurzame en lichamelijke arbeid in de tuin of natuur.
Hoe werkt een zeis?
Het gebruik van een zeis vereist techniek. Je houdt de steel met twee handen vast en maakt een vloeiende, horizontale zwaai dicht bij de grond. Met iedere slag maaien de scherpe tanden het gras of gewas af. Het is belangrijk dat de zeis goed geslepen is – iets wat vaak gebeurt met een wetsteen of door middel van ‘haren’, waarbij de snede met een hamer op een klein aambeeldje dun en scherp geslagen wordt.
Wat veel mensen verrast: goed maaien met een zeis is fysiek, maar ook ergonomisch. Het is minder belastend voor de rug dan langdurig bukken met een grasmaaier of bosmaaier, zolang je de juiste houding gebruikt.
Waarom wordt de zeis nog steeds gebruikt?
In een wereld die steeds duurzamer wil worden, is de zeis aan een stille comeback bezig. Denk aan:
- Geluidloos maaien: Geen motor, geen lawaai. Ideaal voor natuurgebieden.
- Duurzaam: Geen brandstof of elektriciteit nodig.
- Precisie: Je maait selectief zonder schade aan andere planten.
Tot slot
De zeis is misschien niet meer alledaags, maar zijn charme en functie zijn springlevend. Of je nu houdt van ambachtelijk werken, ecologisch tuinieren of simpelweg op zoek bent naar rust tijdens het maaien – de zeis heeft iets bijzonders te bieden. Heb je er al eens mee gewerkt? Dan weet je: het is bijna meditatief.
Wil je zelf aan de slag? Je bestelt een zeis eenvoudig online net als spandraad, prikkeldraad, weidepalen en andere tuin en diertoebehoren. Zorg dan voor een goed afgestelde zeis, scherpe snede en de juiste techniek. En wie weet: misschien is dit wel jouw nieuwe favoriete tuingereedschap.